Oila shajarasini qanday tuzish: bosqichma-bosqich yoʻriqnoma
Shajara tuzishni bir kechada boshlash va butun umr toʻldirib borish mumkin. Nimadan boshlash, kattalardan nimani soʻrash va yigʻilganni qanday yoʻqotmaslik haqida aytib beramiz.
Qisqasi: shajara oʻzingizdan yuqoriga qarab tuziladi
Shajara oʻzingizdan boshlanadi va otalik chizigʻi boʻyicha yuqoriga ketadi: ota, bobo, ota-bobo va yettinchi ajdodgacha. Har biri uchun ism, hayot yillari va joy yoziladi, keyin u haqida eslanadigan hamma narsa. Asosiy qoida: faqat yaqinlar yoki hujjatlar tasdiqlagan narsani yozish.
1-qadam. Oʻzingiz bilganni yozing
Varaq oling yoki konstruktorni oching va bilgan hammani yozing, faqat ism boʻlsa ham. Boʻsh joylardan choʻchimang, ular kimdan soʻrash kerakligini koʻrsatadi.
2-qadam. Kattalardan soʻrang
Oiladagi shajara uchun eng qimmatli manba: ota-bobolar, buvilar, ularning aka-ukalari va opa-singillari. Xotirjam suhbat kelishib oling va ruxsat bilan diktofonga yozib oling. Yordam beradigan savollar:
- Otangiz va bobongiz ismi nima edi? Qishloqda ularni qanday atashgan?
- Ular qayerda tugʻilgan va qayerda yashagan? Qayerlarga koʻchib borishgan?
- Siz qaysi urugʻdansiz? Oilada bu haqda kim koʻproq biladi?
- Ajdodlar nima bilan shugʻullangan, ular haqida qanday hikoyalar aytishgan?
- Eski suratlar, xatlar, hujjatlar, kitob hoshiyalaridagi yozuvlar bormi?
Bir nechta qarindoshdan soʻrang: biri ismni, boshqasi yillarni, uchinchisi hikoyani eslaydi. Versiyalar mos kelmasa, ikkalasini yozib qoʻying va kim nima deganini belgilang.
3-qadam. Oilaviy hujjatlarni yigʻing
Tugʻilganlik va nikoh haqidagi guvohnomalar, pasportlar, mehnat daftarchalari, harbiy hujjatlar, xatlar va suratlar orqasidagi yozuvlar. Sovet davrida familiya koʻpincha ota yoki bobo ismidan hosil qilingan, shuning uchun hujjatdagi familiya baʼzan ajdod ismini oʻzi koʻrsatib turadi.
Uyda hujjat boʻlmasa, tugʻilish va nikoh haqidagi maʼlumotlar fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida va davlat arxivlarida saqlanadi. Soʻrov tartibi Qozogʻiston va Qirgʻizistonda har xil, uni arxivning oʻzidan aniqlagan maʼqul.
4-qadam. Ismlar yozilishini solishtiring
Bir xil ism turli yillardagi hujjatlarda har xil yoziladi: Jumabay, Zhumabay, Dzhumabay. Shajarada ismlarni qanday yozishni oila bilan birga hal qiling va shu variantda qoling. Qozoq va qirgʻiz harflarini (ә, ғ, қ, ң, ө, ұ, ү, і) saqlab qolgan yaxshi, bu ismning bir qismi.
5-qadam. Bezating va kattalarga koʻrsating
Daraxtni tuzing va hikoya qilganlarga koʻrsating. Koʻpincha aynan tayyor varaqda yana bir ism esga tushadi yoki yillar tuzatiladi. Tekshirgandan keyin shajarani chop etish, devorga osish yoki kitobga jamlash mumkin.
Nimalar qilmaslik kerak
- Bu sizning shoxingiz ekaniga ishonchingiz komil boʻlmasa, ajdodlarni “mantiq boʻyicha” yoki birovning shajarasidan koʻchirib yozmang.
- Kattalar bilan suhbatni kechiktirmang: ular eslagan narsa boshqa hech qayerda yozilmagan.
- Yozuvlarni bir joyda saqlamang: nusxa oling va qarindoshlarga yuboring.