Өз руыңды және жүзіңді қалай білуге болады: неден бастау керек
«Қай рудансың?» деген сұрақ көпшілікті тығырыққа тірейді. Жауапты қайдан іздеу керегін және шежіреге бөтен руды қалай жазбау керегін айтамыз.
Қысқаша: үлкен туыстардан бастаңыз
Өз руыңды, туыстық тармағыңды және жүзіңді білудің ең сенімді жолы: әке жағындағы отбасы үлкендерінен сұрау. Олар білмесе, отбасының шыққан жері және жерлестер сақтайтын рулық шежірелер көмектеседі. Руды тек мәліметтер расталғанда ғана жазыңыз.
Ру мен жүздің айырмашылығы неде
Қазақтарда «ру» бір ортақ ата ұрпақтарының бірлестігін білдіреді. Рулар ірі тайпаларға, ал олар үш жүздің біріне кіреді: Ұлы жүз, Орта жүз немесе Кіші жүз. Жүздерден тыс топтар да бар, мысалы, төре мен қожа. Қырғыздардың өз руларына және оң қанат, сол қанат, ичкилик болып бөлінуі бар.
Қайдан іздеу керек
- Үлкен туыстар. Тек «қай рудан едік» деп емес, «атаңның әкесінің аты кім еді» деп те сұраңыз. Руды көбіне нақты ата арқылы еске алады.
- Шыққан жері. Отбасы шыққан ауыл немесе аудан, әдетте, онда қандай руларың тұрғанын аңғартады. Бұл дәлел емес, сұрауға арналған бағыт.
- Жерлестер мен әулет туыстары. Көптеген рулардың өз шежіресі бар: баспа кітаптар, қолжазбалар, ақсақалдардың жазбалары. Оларды табуға жерлестер мен алыс туыстар көмектеседі.
- Құжаттар. Ескі құжаттар мен жазулы фотосуреттер сұрауға жеңіл болатын есімдер мен орындарды береді.
- ДНК-тесттер. Адамдарды рулық топтармен салыстыратын генетикалық тесттер бар. Олар отбасылық деректі толықтыруы мүмкін, бірақ үлкендермен әңгімені алмастырмайды.
Руды неге «көзбен шамалап» жазбау керек
Шежіредегі қатені кейін балалар мен немерелер қайталайды. Ру белгісіз болса, өрісті бос қалдырып, мәлімет пайда болғанда оралған дұрыс. Біздің ағаштар мен кітаптарда руға тиістілікті тек сіздің сөзіңізбен, сенімді болсаңыз ғана көрсетеміз.
Ештеңе белгісіз болса не істеу керек
Бұл жиі кездеседі, әсіресе баяғыда қалаға немесе шетелге көшкен отбасыларда. Нақты білетініңізден бастаңыз: әкенің, атаның, үлкен атаның есімдері. Ағаштағы үш ұрпақтың өзі келесі әңгімелерге ілік береді. Мұны қалай жасау керегі «Шежіре қалай құрастырылады» мақаласында айтылған.