Уруу менен жүздү кантип билсе болот: кайдан баштоо
«Кайсы урууданың?» деген суроо көптөрдү туюкка такайт. Жоопту кайдан издөө керектигин жана санжырага бөтөн урууну кантип жазбоону айтабыз.
Кыскача: улуу туугандардан баштаңыз
Уруңузду жана жүзүңүздү билүүнүн эң ишенимдүү жолу — үй-бүлөдөгү ата линиясындагы улуулардан сурап билүү. Алар билбесе, үй-бүлө чыккан жер жана жердештер сактаган уруулук шежирелер жардам берет. Уруу жөнүндө маалымат тастыкталганда гана жазыңыз.
Уруу, ру жана жүз бири-биринен эмнеси менен айырмаланат
Казактарда «ру» уруу дегенди билдирет, ал жалпы ата-бабанын урпактарынын бирикмеси. Уруулар чоңураак урууларга кирет, алар болсо үч жүздүн бирине кирет: Ұлы жүз, Орта жүз же Кіші жүз. Жүздөрдөн тышкары топтор да бар, мисалы, төре менен қожа. Кыргыздарда өз уруулары жана оң канат, сол канат жана ичкилик болуп бөлүнүү бар.
Кайдан издөө керек
- Улуу туугандар. Алардан «кайсы урууданбыз» деп гана эмес, «чоң атаңдын атасынын аты ким болгон» деп да сураңыз. Уруу көбүнчө белгилүү бир ата-баба аркылуу эсте калат.
- Чыккан жер. Үй-бүлө чыккан айыл же район көбүнчө ал жерде кайсы уруулар жашаганын айтып турат. Бул далил эмес, суроо берүүнүн багыты.
- Жердештер жана линия боюнча туугандар. Көптөгөн уруулардын өз шежирелери бар: басма китептер, кол жазмалар, аксакалдардын жазуулары. Аларды табууга жердештер менен алыскы туугандар жардам берет.
- Документтер. Эски документтер менен жазуулары бар сүрөттөр суроо берүүгө оңой болгон аттар менен жерлерди берет.
- ДНК-тесттер. Адамдарды уруулук топтор менен салыштырган генетикалык тесттер бар. Алар үй-бүлөлүк маалыматты толуктай алат, бирок улуулар менен болгон сүйлөшүүнүн ордун баспайт.
Уруу эмне үчүн «көз боюнча» жазылбашы керек
Санжырадагы катаны кийин балдар менен неберелер кайталайт. Уруу белгисиз болсо, талааны бош калтырып, маалымат пайда болгондо кайтып келген жакшы. Биздин даракта жана китептерде уруулук таандыктыкты, эгер ишенсеңиз, сиздин сөзүңүздөн гана жазабыз.
Эч нерсе белгисиз болсо эмне кылуу керек
Бул көп кездешет, айрыкча шаарга же чет өлкөгө көптөн бери көчүп кеткен үй-бүлөлөрдө. Так билгениңизден баштаңыз: атаңыздын, чоң атаңыздын, 3-атаңыздын аттары. Даракта үч муун болсо да, кийинки сүйлөшүүлөргө жип берет. Муну кантип жасоону «Санжыраны кантип түзсө болот» макаласында айтканбыз.